سلامت و تغذیه

کارخانه‌های تولیدکننده دوغ

لابد پیش آمده که خیلی اوقات به سلامت خود و اطرافیانتان اندیشیده باشید و به جای نوشابه، بطری دوغ را به سبد خریدتان اضافه کرده و از این انتخاب هم راضی باشید.این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان حوزه سلامت وزارت بهداشت و درمان کشور، مضرات دوغ به دلیل نمک و دیگر مواد افزودنی به مراتب بیشتر از نوشابه است و این وزارتخانه در پی حذف تدریجی این نوشیدنی از سبد خرید مردم است. دوغ گرچه نوشیدنی سنتی و قدیمی ایرانی‌‌هاست، اما تولید صنعتی آن شاید نزدیک به ۱۵ سالی است که در کشور رایج شده است و شماری از کارخانه‌های لبنیاتی اقدام به تولید صنعتی دوغ کرده‌اند.

تعداد کارخانه‌های تولیدکننده دوغ در ایران زمانی افزایش پیدا کرد که تب شکل‌گیری انواع و اقسام کارخانه‌های تولید نوشابه و نوشیدنی‌های گازدار نیز بالا رفته بود؛ نوشابه‌هایی که گاز و ترکیبات دیگر موجود در آن مضرات بسیاری برای سلامتی افراد مخصوصا کودکان دارند. بطری‌های دوغ حکم سربازان عرصه سلامت را گرفتند که باید در برابر لشکرکشی نوشابه‌ها قدعلم می‌کرد و سرزمین سلامت را نجات می‌داد. با این سیاست، هر روز بر شمار کارخانه‌های تولید دوغ افزوده شد. بی‌راه نیست اگر بگوییم سربازان سفید در برابر سربازان سیاه گرچه به پیروزی کامل نرسیدند، اما بازار خود را کسب و شماری از مردم را به دلیل طعم دوغ یا ترس از مضرات نوشابه جذب کردند.

نمک و دوغ
ایرانی‌ها شورپسندند. مصرف استاندارد نمک زیر شش گرم در روز توصیه می‌شود، اما مصرف نمک در ایران سه‌برابر مصرف استاندارد جهانی است. این در حالی است که با کاهش مصرف این ماده ۱۷ درصد از بیماری‌های قلبی و ۵۰ درصد از فشار خون کاسته می‌شود. حال در نظر بگیرید در یک بطری یک و نیم لیتری از دوغ حدود یک قاشق غذاخوری نمک افزوده می‌شود و اغلب آنها برای اینکه دوغ از طعم قابل‌توجه و ماندگاری بالایی برخوردار باشند از حد مورد علاقه افراد بیشتر نمک می‌افزایند. در کنار نمک، افزودن Co2 به این ماده غذایی نیز منشا مضرات دیگری است که مصرف‌کنندگان همه نوشیدنی‌های گازدار را تهدید می‌کند. این گاز از هوا گرفته و با آب ترکیب شده و تبدیل به CO3H2 یا همان اسید کربنیک می‌شود که گرچه اسیدی ضعیف است، اما مضرات فراوانی برای مینای دندان و معده دارد. محمد هاشمی مدیر روابط عمومی سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت در گفت‌و‌گو با فرهیختگان با تایید این خبر می‌گوید: براساس سیاست‌های پیشگیری که در وزارت بهداشت آن را پیگیری می‌کنیم و بحث سلامت محوری امید داریم که این محصول به تدریج از چرخه غذایی مردم حذف شود و این موضوع قطعا با اطلاع‌رسانی به مردم آغاز خواهد شد.
هاشمی می‌گوید: در گذشته با این دیدگاه که خاصیت دوغ گاز دار نوشیدنی مفید تری است، آن را جایگزین نوشابه کردند تا به عنوان یک نوشیدنی سالم ایرانی جای نوشابه را در خانواده‌ها بگیرد، امامتاسفانه بعدها، به قدری از این قضیه سوءاستفاده شد و آنقدر افزودنی و نمک به آن اضافه شدکه به نظر رسید از ابتدا این جایگزینی اشتباه بوده است. وی ادامه داد: امسال هم که در هفته سلامت بحث خوددرمانی مدنظر قرار گرفته است دو برنامه‌ اصلی ما در وزارت بهداشت کاهش مصرف نمک و روغن از سبد غذایی مردم است که حذف تدریجی دوغ نیز در این محور قرار دارد. وی حذف دوغ را در ابتدا نه به شکل توقیف کارخانه‌ها، بلکه با آگاه‌سازی به مردم می‌داند و می‌گوید: قطعا امکان بستن این تعداد کارخانه تولید دوغ وجود ندارد، اما ما با تبلیغات و اطلاع‌رسانی مردم را ترغیب می‌کنیم که به سمت هر ماده غذایی که سلامت آنها را تهدید می‌کنند نروند. در این قضیه ما ابتدا آگاه‌سازی می‌کنیم. بعد کم‌کم هشدار و اطلاع‌رسانی خواهیم داشت. همان اتفاقی که در مورد نوشابه هم می‌افتد که اگر مردم هم خواستند تا آن را استفاده کنند بدانند که مضرات آن چیست؟ هاشمی می‌گوید: از چیزهایی که سلامت محوری را به خطر انداخته است سوءبرداشت‌هایی است که از بحث سلامت صورت گرفته و مصرف دوغ با این نگاه که مفید است یکی از آنهاست.

آب و دیگر هیچ
از سوی دیگر دوغ‌های گازداری که گاز آنها به صورت غیرطبیعی است مضرات فراوان دیگری نیز دارند. دکتر ضیاء‌الدین مظهری متخصص تغذیه و استاد دانشگاه در این خصوص به فرهیختگان می‌گوید: نوشیدنی‌های گازدار اسیدکربنیک دارند و در نتیجه در معده و دهان محیط اسیدی ایجاد می‌شود. استفاده متوالی از نوشیدنی‌های گازدار می‌تواند به مینای دندان آسیب‌ برساند. نوشیدنی‌هایی که دارای ترکیباتی هستند که مانع جذب کلسیم می‌شوند مثل ترکیبات فسفریک که در نوشابه‌ها یا آب‌های معدنی گازدار موجود است، نه تنها مقدار نوشیدن آنها زیادتر می‌شود که به دلیل تاثیر گازی که دارد برای رفع عطش نیز مناسب نیست. گرچه به ظاهر ذایقه را نوازش می‌دهد. بنابرین هر چیزی که به صورت مصنوعی گازدار شده است از ترکیبات اسیدی است که گرچه ضعیف است، اما تاثیر خود را در تغییر PH معده و تغییر PH دهان و آسیب رساندن به مینای دندان دارد. وی با اشاره به آمار مصرف نوشیدنی‌های گازدار در ایران می‌گوید: سرانه مصرف نوشابه‌های گازدار در ایران دو برابر آمار جهانی است که مخصوصا کودکان و نوجوانان را معتاد کرده است. این در حالی است که برای سلامتی بدن و تامین نیازهای بدن به مایعات هیچ چیزی از آب خالص و گوارا ارجح‌ نیست. آن چیزی که بدن از ما می‌طلبد آب خالصی است که ۶۰ درصد بدن افراد رشد یافته را تشکیل می‌دهد که در سه قسمت بدن قرار می‌گیرد: آب درون سلولی، آب میان سلولی و آب جاری که به صورت خون و لنف و مایعات اورینگ در بدن جریان دارند و هر کدام از اینها وظیفه‌ای دارند و طبیعتا جهت تامین و جایگزینی آبی که ما روزانه به شکل پیشاب و عرق و تنفس از دست می‌دهیم هیچ چیز بهتر از مصرف آب معمولی و سالم نیست.
وی ادامه می‌دهد: البته از طریق چای و شیر و میوه‌ها قسمتی از مایعات را دریافت می‌کنیم، اما هیچ کدام به تنهایی عملکرد آب را پوشش نمی‌دهند. آب در بدن ما به عنوان یک عامل ساختمانی تلقی می‌شود و در تنظیم دمای بدن بسیار موثر است. در ۵۰ درجه دمای جنوب کشور هم، حرارت بدن افراد ۵/۳۶ تا ۳۷درجه بالاتر نمی‌رود. تعریق مرئی و نامرئی که از طریق پوست انجام می‌شود باعث خنک کردن بدن و جلوگیری از گرمازدگی می‌شود، مخصوصا در فصول گرم هرگز نباید مایعات بدن را بیشتر از طریق نوشیدنی‌ها و آبمیوه‌های خنک تامین کرد. برای جلوگیری از گرمازدگی‌ها یا تامین نیازهای بدن به ریزمغذی‌هایی که در آب محلول هستند یا دفع مواد زائد و سمی که محلول در بدن است و از طریق ادرار و عرق یا بخار آب موجود در تنفس دفع می‌شود، آب بهترین جایگزین است و نباید این آب را گازدار کرد یا به جای آب از نوشابه‌ها و شربت‌ها و آبمیوه‌های فله‌ای استفاد کرد.
دکتر مظهری با اشاره به انواع دوغ‌های تولیدی در کارخانه می‌گوید: دوغ‌های گازدار دو نوع هستند؛ برخی از دوغ‌ها بر اثر تخمیر گازدار می‌شوند. دوغ‌هایی که کره آنها گرفته شده است و به صورت طبیعی گازی در آنها ایجاد می‌شود و زمانی که ماست ترش می‌شود تغییراتی در قند و چربی ایجاد شده که نتیجه آن تبدیل قند به اسید لاکتیک است و این برای بدن مفید است. اما برخی از آنها از ماست‌های آلوده و کهنه‌ای درست می‌شوند که تخمیر در آنها عفونی شده و اینها نیز مضر هستند و بوی بدی می‌دهد.
اما در این میان قرار گرفتن بطری‌ها در معرض نور آفتاب یا حرارت، ترکیبات بطری‌های پلیمری را آزاد کرده و مونومر‌های آن آزاد شده ترکیباتی سرطان‌زا هستند.

فشار خون بالا و مصرف دوغ
دکتر سعید حسینی متخصص تغذیه به فرهیختگان می‌گوید در جامعه‌ای که در حال چاق شدن است، دریافت انرژی هر چه محدود‌تر شود، بهتر است. اگر بخواهید آب بخورید انرژی ندارد. نوشابه رژیمی هم انرژی ندارد. اما دوغ انرژی دارد. یعنی انرژی اضافه‌تر می‌گیرید. پس خود این زمینه چاقی را می‌تواند فراهم کند و این چاقی می‌تواند زمینه بیماری‌های قلبی، عروقی، کلیوی و فشار خون است.
وی ادامه می‌دهد: از سوی دیگر این مصرف دوغ همراه با نمک مضر است. این در حالی است که سرانه مصرف نمک در کشور ما سه برابر آن چیزی است که توصیه می‌شود. نمک هم به بالا رفتن فشار خون کمک می‌کند. یعنی از این نظر هم می‌تواند منفی باشد. این متخصص تغذیه می‌گوید: مورد دیگر که در کشور ما زیاد وجود دارد، پوکی استخوان و کمبود ویتامین D است. مصرف نمک، دفع کلسیم را زیاد می‌کند و می‌تواند پوکی استخوان را تشدید کند و عملا دوغ که خودش از فرآورده‌های لبنی است و کلسیم در آن موجود است به دلیل همراهی زیاد نمک قادر به کلسیم‌رسانی هم نیست. شاید به همین دلیل باشد که اگر نوشابه را با دوغ عوض کنید انتخاب خوبی نیست. دکتر حسینی می‌گوید: اگر نوشابه را با آب عوض کنید حتما انتخاب بهتری است.

منبع:فرهیختگان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *